Pertikaian mahkamah yang berterusan antara kerajaan GPS Sarawak dan PETRONAS telah secara serius meruntuhkan kredibiliti, autoriti, dan kuasa rundingan kerajaan GPS dalam berurusan dengan Kerajaan Persekutuan dan PETRONAS. Konfrontasi undang-undang ini telah mendedahkan kelemahan GPS dan ketidakupayaannya untuk secara tegas melindungi hak dan kepentingan Sarawak ke atas sumber minyak dan gasnya sendiri.
The ongoing court dispute between the Sarawak GPS government and PETRONAS has severely undermined the credibility, authority, and bargaining power of the GPS government in dealing with the Federal Government and PETRONAS. This legal confrontation has exposed the weakness of GPS and its inability to decisively protect Sarawak’s rights and interests over its own oil and gas resources.
Terdapat kepercayaan umum bahawa dalam keadaan darurat, seseorang dibenarkan melakukan apa yang biasanya dilarang. Konsep ini, yang tertanam dalam banyak sistem perundangan dan moral, membenarkan penggantungan sementara peraturan biasa dan pelaksanaan kuasa luar biasa untuk mengurus krisis. Walau bagaimanapun, kata kunci kritikal di sini ialah sementara.
有一个普遍的说法，许多人未经深思熟虑就重复：在紧急情况下，一个人被允许做通常被禁止的事情。这个概念深深植根于许多法律和道德体系中，允许暂时中止正常规则，并运用非常权力来管理危机。然而，这里的关键词是临时。
Dalam wacana baru-baru ini, Menteri Undang-Undang dan Reformasi Institusi, Datu Sri Azalina Osman Syed, menyatakan di parlimen bahawa Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) tidak mengandungi sebarang sebutan eksplisit mengenai pemilikan atau peraturan minyak dan gas, membayangkan bahawa sumber-sumber ini secara automatik berada di bawah kawalan kerajaan persekutuan dan, seterusnya, Petronas. Penegasan ini, walaupun kelihatan mudah, telah disambut dengan bantahan keras, menonjolkan satu peninggalan kritikal dalam memahami prinsip-prinsip asas pembentukan Malaysia.
在最近的一次讨论中，法律及体制改革部长拿督斯里阿莎丽娜·奥斯曼·赛义德在国会表示，1963年马来西亚协议（MA63）中没有明确提及石油和天然气的所有权或监管，这意味着这些资源自动归联邦政府控制，并进而归国家石油公司（Petronas）所有。这一论断看似直接，却遭到了强烈反驳，凸显了在理解马来西亚建国基本原则方面的一个关键遗漏。
In a recent discourse, the Law and Institutional Reform Minister, Datu Sri Azalina Osman Syed, stated in parliament that the Malaysia Agreement 1963 (MA63) contains no explicit mention of oil and gas ownership or regulation, implying that these resources automatically fall under federal government control and, by extension, Petronas. This assertion, while seemingly straightforward, has been met with strong rebuttal, highlighting a critical omission in understanding the foundational principles of Malaysia's formation.
Sejarah menunjukkan bahawa kesatuan politik hanya akan kekal bertahan apabila ia didasarkan atas rasa hormat, keadilan, dan niat yang ikhlas. Pemisahan Singapura daripada Malaysia pada tahun 1965 berlaku susulan perselisihan politik dan ekonomi yang berlarutan, yang tidak dapat diselesaikan meskipun pelbagai usaha penyelesaian telah dilakukan.
历史证明，政治联盟只有建立在相互尊重、公平和诚意的基础上才能长久。1965年新加坡退出马来西亚，是因为长期的政治与经济分歧在经过多次调解后仍无法解决。历史给我们的启示并非为了分裂而分裂，而是必须进行诚实的谈判，并尊重既定的权利。
肯雅兰全民党（PBK）对宪法专家阿都阿兹巴里博士（Dr Abdul Aziz Bari）要求工程部长拿督斯里亚历山大南达林奇辞职的言论表示坚决反对。
Pertikaian mahkamah yang sedang berlarutan antara kerajaan GPS Sarawak dan PETRONAS telah menjejaskan kredibiliti, kewibawaan, dan kuasa tawar-menawar kerajaan GPS dalam berurusan dengan Kerajaan Persekutuan serta PETRONAS. Konfrontasi undang-undang ini telah mendedahkan kelemahan GPS dan ketidakupayaan mereka untuk melindungi hak dan kepentingan Sarawak secara tegas ke atas sumber minyak dan gas milik sendiri.
砂拉越政府（GPS）与国油公司（PETRONAS）之间持续的法庭纠纷，已严重损害了砂盟政府在面对联邦政府和国油时的公信力、权威和谈判筹码。这场法律对抗暴露了砂盟的软弱，以及其无法果断保护砂拉越石油与天然气资源权益的无能。
The ongoing court dispute between the Sarawak GPS government and PETRONAS has severely undermined the credibility, authority, and bargaining power of the GPS government in dealing with the Federal Government and PETRONAS. This legal confrontation has exposed the weakness of GPS and its inability to decisively protect Sarawak’s rights and interests over its own oil and gas resources.
Pertikaian semasa mengenai "pengiktirafan UEC" sering dipermudahkan menjadi isu teknikal: Adakah UEC setaraf dengan diploma negara? Adakah pelajar UEC perlu menduduki SPM bagi subjek Bahasa Melayu dan Sejarah? Namun, jika dipisahkan daripada konteks sejarah, persoalan ini sebenarnya salah. UEC bukanlah "pilihan melulu" masyarakat Cina, sebaliknya ia adalah mekanisme kelangsungan hidup yang terpaksa diwujudkan akibat keretakan sistemik.
Current debates over the recognition of the Unified Examination Certificate (UEC) are often oversimplified into technicalities: Is the UEC equivalent to a national diploma? Should students take SPM Malay and History? However, detached from its historical context, the question itself is flawed. The UEC was not a "capricious choice" by the Chinese community; it was a self-preservation mechanism forced into existence by a systemic rupture.
一、不是“要不要统考”，而是“为什么会有统考”
当下有关“承认统考”的争论，往往被简化为一个技术问题：统考是否等同于国家文凭？统考生是否应考 SPM 国语与历史？
但若脱离历史语境，这个问题本身就被问错了。
统考不是华社的“任性选择”，而是在制度断裂下，被迫诞生的自救机制。
Parti Bumi Kenyalang (PBK) memandang dengan penuh kebimbangan dan kekecewaan terhadap penghakisan berterusan dominasi sah Sarawak ke atas sumber minyak dan gasnya di bawah pengawasan kerajaan GPS.
肯雅兰全民党（PBK）对砂盟（GPS）政府治理下，砂拉越对其石油和天然气资源的合法主导权不断遭到侵蚀，表示深切关注和失望。
经过多年响亮的口号、“砂拉越优先”的修辞以及所谓的“双赢”安排，砂拉越人民现在看清了现实：砂盟未能确保我们对石油和天然气的真正所有权和控制权。相反，在联邦政府支持下的国油公司（PETRONAS）现已诉诸法律，这暴露了砂拉越的地位已变得多么虚弱和不确定。
Today, Parti Bumi Kenyalang speaks not merely as a political party, but as a constitutional conscience for Sarawak. We address a question that goes to the heart of Malaysia’s foundation. If Sabah, as a founding territory of Malaysia, is entitled to 40% of the net revenue derived from it by the Federation, can Sarawak — an equal founding partner — be treated differently?
Parti Bumi Kenyalang (PBK) views with deep concern and disappointment the continued erosion of Sarawak’s rightful dominance over its oil and gas resources under the watch of the GPS government.
Sejak kebelakangan ini, persoalan sama ada Sijil Peperiksaan Bersepadu (UEC) sekolah menengah Cina merdeka adalah tidak berperlembagaan telah sekali lagi menjadi tumpuan perhatian tinggi di Semenanjung Malaysia, Sabah, dan Sarawak. Parti-parti politik dari kedua-dua belah pihak, kerajaan dan masyarakat sivil, masing-masing berpegang pada pandangan berbeza. Janji-janji lampau Parti Tindakan Demokratik (DAP) dan Pakatan Harapan telah diteliti semula, dengan tuduhan "khianat janji" yang sukar untuk dibantah. Namun, jika kita hanya terhenti pada tahap pertahanan parti politik atau sentimen etnik, masalah ini tidak akan pernah diselesaikan.
In recent days, the question of whether the Unified Examination Certificate (UEC) of independent Chinese secondary schools is unconstitutional has once again become a focal point of intense attention in Peninsular Malaysia, Sabah, and Sarawak. Political parties from both sides of the divide, government and civil society, hold differing views. The Democratic Action Party (DAP) and Pakatan Harapan's past promises have been re-examined, with accusations of "breach of faith" difficult to refute. However, if we remain confined to the level of political party maneuvering or ethnic sentiment, the problem will never be resolved.
近日，独中统考（UEC）是否违宪的问题，再度成为半岛与沙巴、砂拉越（沙砂）社会高度关注的焦点。朝野政党，朝廷与民间各执一词，行动党与希盟过往的承诺被重新翻出检视，“背信弃义”的质疑百口莫辩。然而，若仅停留在政党攻防或族群情绪层面，问题将永远无解。对沙砂人民而言，统考争议的真正症结，既不在教育技术层面，也不在宪法条文本身，而在于马来西亚建国理念的长期偏移，以及政治决心的持续缺席。